Obecnie spora część nowożeńców, których ślubowanie kościelne okazało się pomyłką, próbuje podważyć swą sytuację cywilno-prawną. Młodzi ludzie nie orientują się, od czego przeprowadzić taki proces i na czym on polega.
W kościele katolickim nie udziela się rozwodu, jednak w nielicznych sprawach realne jest przyznanie nieważności małżeństwa lub dyspensa. O dyspensę należy się ubiegać, gdy po ślubowaniu nie skonsumowano małżeństwa i jest istotna przyczyna do jej udzielenia np. kobieta po weselu oświadczyła, że kocha innego, a za mąż poszła tylko po to, aby nadać nazwisko dziecku. by zaś stwierdzić nieważność małżeństwa, musi być jedna z przyczyn uznawanych przez prawo kościelne.
- brak zgody małżeńskiej, niezdolność do wykonywania ważnych obowiązków małżeńskich z przyczyn psychicznych, umyślne wprowadzenie w błąd
- przeszkody małżeńskie, przeciwna wiara męża i żony, niemożność płciowa, zatajony już węzeł małżeński, porwanie, pokrewieństwo.
- braki formy zawarcia ślubu, nieprzestrzeganie określonej procedury przy ślubowaniu małżeństwa. Przykładem może być sytuacja, gdy kapłan nie był upoważniony do asystowania przy ślubie w parafii wojskowej.
Najczęstszym powodem nieważności małżeństwa jest brak zdolnosci do wykonywania ważnych obowiązków małżeńskich.. Niezdolny do małżeństwa może być mąż lub partnerkadotknięci schorzeniami psychoseksualnymi (uzależnienie od pornografii, oziębłość). Niezdolny do małżeństwa może być też alkoholik ćpun. Ważną przyczyną, dla której partner może być psychologicznie i osobowościowo niezdolny do małżeństwa jest niedojrzałość emocjonalna. Również ważną przyczyną, dla której małżonkowie starają się o nieważność małżeństwa jest złożenie fałszywej przysięgi ślubnej.
Procesy małżeńskie rozpatrują Sądy Kościelne, które istnieją przy większej diecezji. Na samym początku należy udać się do proboszcza w własnej parafii i sporządzić skargę powodową (odpowiednik pozwu w Sądzie Cywilnym). Skarga taka ma opisywać: czas znajomości przedślubnej narzeczonych, ich rodzin, specyficznych sytuacji majacych miejsce przed ślubem, po weselu i po zawarciu ślubu. Do wniosku dołącza się świadectwo ślubu kościelnego i wyrok rozwodowy, jeśli taki istnieje, należy podać trzech, czterech świadków i dołączyć zaświadczenia chrztu i bierzmowania.
Po złożeniu skargi powodowej mają miejsce przesłuchania małżonków oraz świadków. Każde jest wypytywany osobno i w innym terminie, w obecności Trybunału: Sędziego i Notariusza. Na sprawie obecny jest Obrońca Węzła Małżeńskiego i Adwokat Kościelny. Sprawa kończy się wydaniem wyroku przez Sąd I Instancji. Gdy zostanie zatwierdzona nieważność małżeństwa, akta przesłane są do Trybunału II Instancji. Dwa zgodne orzeczenia oznaczają, iż małżeństwo zostało zawarte niezgodnie z prawem kanonicznym, którego bazą prawną jest Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 roku.
